ÖNEMLİ NOT:
Bu bölümde açıklanmaya
çalışılan konular tüm İngilizcede karşımıza çıkacak genel
malzeme yapılarıdır.
Kitabın başlangıç konularından alınan özet bilgiler sizlere
kolaylık olsun diye 10 derse bölünmüş ve sırası ile tek tek
irdelenmiştir. 10.dersin sonunda ise tüm malzeme bilgisi çeşitli cümlelere
uygulanmış ve aslında İngilizcenin malzeme konusundan ibaret olduğu
ve daha sonra yüklem bilgisinin geldiği gösterilmiştir.
3 cilt, sayısız bölüm, açıklama ve binlerce cümleden oluşan " Bir Başka Gözden İngilizce
" adlı kitabın tamamını
burada yayınlamak elbette ki söz konusu değildir.
Orijinal kitaplar bilgisayar ortamına özetlenerek aktarıldığından,
topoğrafik hatalar olabilir.
Yararlanmanız dileğimle,
Erhan
SARIOĞLU
1.TURKÇE BİLGİSİ
İngilizce öğrenmek
isteyenlerin önündeki en büyük problemlerden bir tanesi yeterince Türkçe
dilbilgisi bilmemektir. Çünkü insanlar belli bir yaştan sonra
bebekler gibi yaşayarak İngilizce öğrenemeyecekleri için öğrenmenin
en kalıcı ve temel kısmı yabancı dili kurallarına göre öğrenmektir.Bu
da o dilin kendi ana dilinizle benzer ve farklı taraflarını algılamanızla
olur.Tabiki bunu yapabilmek içinde iyi Türkçe altyapısına ihtiyaç
vardır. Türkçe temel gramer yapıları ve özellikleri bilinmeden İngilizce
öğrenilemeyeceği unutulmamalıdır. İlk olarak Türkçe dilbilgisini
oluşturan temel kelime yapıları üzerinde duracağız. Bu yapıların
çok iyi bilinmesi İngilizceyi daha şimdiden büyük ölçüde
halletmeniz anlamına gelecektir. Sakın bunları bildiğiniz ve
gereksiz oldukları izlemine kapılmayın. İleride yapacağınız
hataların büyük kısmını buradaki bilgiler oluşturacaktır. Bu yüzden
bu konuları mutlak surette çok iyi bilmek zorundasınız.
1.1. Nesne
Doğada var olduğunu bildiğimiz, göremesekte
varlığını algıladığımız her türlü şey bir nesnedir. Kısaca
tabiatın kendisi bir nesnedir.
kuş
su
hava
kalem
masa
okul
sıra
koltuk
Yukarıdaki kelimeler incelendiğinde var olan herşeyin nesne olduğu
kolayca anlaşılır.
1.1.1. İsim
İnsanlar aralarında konuşurken
var olan bu nesneleri birbirlerine anlatabilmek için bazı kelimelere
ihtiyaç duyarlar. Bu kelimeler nesnelerin adlarıdır. Yukarıda yazdığımız
kelimeler aslında var olan o nesnelerin isimleridir. Kısaca doğada
her nesnenin mutlak surette kendini tanıtan bir ismi vardır ve isim
nesnenin ayrılmaz parçasıdır.
1.1.2. Sıfat
Nesneleri şekil, büyüklük,
nitelik olarak tanımlayan kelimelere denir. Sıfatlar isimleri niteler
ve isimlerin belirgin özelliklerini tanımlarlar.
kısa
uzun
büyük
küçük
şişman
zayıf
çalışkan
tembel
1.1.3. Zamir
İsimlerin yerine geçen
kelimelerdir yani isimleri bir kaç kez tekrar etmemek için onların
kotlanmasıdır ve doğadaki bütün nesnelerin bu zamirler tarafından
bir karşılığı vardır.
Ben
Sen
O
Biz
Siz
Onlar
1.2. Tamlamalar
1.2.1. İsim Tamlaması
İki tane ismin arka arkaya gelerek
yaptığı tamlamalardır.
okul kapısı
bahçe duvarı
çocuk parkı
kalem kutusu
1.2.2. Sıfat
Tamlaması
Bir sıfattan sonra isim
getirilerek yapılan tamlamalardır.
kırık masa
kötü adam
çirkin ev
şişman kız
kirli elbise
1.3. Özne
Cümledeki eylemi
yapan yada yaptıran varlıktır. Eyleme ne-kim
soruları sorularak bulunurlar. Canlı veya cansız olabilirler.
Tom yarın Ankara’ya gidecek.
(
Kim gidecek – Tom )
Dün bize
geldiler.
( Kim geldi – onlar )
1.4. Fiil
İş, oluş, eylem belirten
kelimelere fiil denir. Bana iki tane fiil söyleyin dediğimde hemen
hemen herkes farklı eylemler kullansada onları "mek-mak"
yaparak söyler, yani "git-mek, koş-mak"
gibi. Burada karşımıza çıkan mek-mak ekleri mastar ekleridir. Söylediğimiz
kelimeler ise mastardır. O halde fiil dediğimiz şey aslında
mastarın kendisidir ve fiiller kimin tarafından yapıldığı belli
olmayan ana eylemlerdir. Başka bir ifade ile ham eylem konumundadırlar
ve cümle içinde kullanılabilmeleri için bir takım işlemlere maruz
kalmaları gerekmektedir. İşte cümle içinde hammadde ( işlenmemiş
) oldukları için kullanamayacağımız ana eylemlere biz mastar
diyeceğiz.
gelmek
koşmak
oturmak
yürümek
seyretmek
ağlamak
bağırmak
1.5. Yüklem
Çekim almış fiildir. Yukarıda
anlattığımız mastarın işlenerek kullanıma hazır son halidir. Bir
fiilin çekim almasından kastettiğimiz şey öznenin " geçmişte
- şu anda - gelecekte" eyleme iş yaptırmasıdır.
( gitti – gidiyor – gidecek ) gibi..
Bir
cümlede sadece ve sadece bir tek yüklem bulunur.
Köyden yarın
geldim cümlesinde gramerde zaman yani yüklem geldim
kısmıdır yarın ise sayısal bir zamandır ( kelimede zaman ) ve
uyumsuz gibi gözüken taraftır. Cümleleri olayın geçtiği ana zaman
olan yüklem ayakta tutar ve her yüklemin içinde mutlaka bir gramerde
zaman bulunur. ( geçmiş, şu an, gelecek ) Kelimede
zaman ise dün, bu gün, yarın, seneye, dün akşam, geçen hafta… gibi
kelimelerdir ve cümlelerin ana zamanlarını değiştirmeye hiçbir güçleri
yoktur sadece cümleleri süslerler. Kısaca her yüklem mutlaka bir
gramerde zaman içerir ve kelimede zamanlarında yüklemlerle uyumlu
olmaları gerekir.
Yüklem ile mastar arasındaki farkı her durumda ayırt edebilme yeteneğine
sahip olmalıyız aksi taktirde ingilizce öğrenmekte oldukça zorlanırız.
Önemli not :
Dilbilgisi kurallarında böyle
bir anlatım ve izah tarzı yoktur. Bu anlatım sadece bazı şeylerin
daha kolay anlaşılması için yakıştırma ifadeler içermektedir. Bu
konu ileride bizim için çok önemli bir malzeme olacaktır.
1.6. Cümle
İçinde sadece bir tek yüklem
bulunan kelime veya kelimeler grubudur. Kesinlikle cümle içinde
birden fazla yüklem olamaz. Çünkü cümlede bir tek gramerde
zaman bulunur ve oda yüklemdir.
1.7. İngilizcede Cümle Yapısı
Cümleleri biz İngilizcede iki
ayrı kategoride inceleyeceğiz. Bunlardan biri oluş diğeri ise
eylem cümleleridir. Bu iki ayrı kategori birbiri ile hiç bir
şart ve konumda benzerlik göstermez. İngilizce gramerindeki bütün cümleler
yüklem tiplerine göre bu iki grupta yer alır.
1.7.1. Oluş Cümleleri
İlk bakışta içlerinde yüklem
yokmuş gibi algılanırlar. Bunun en büyük nedeni insanların yüklemi
sadece eyleme dayandırmalarından kaynaklanır. İş, oluş,
eylem belirten kelimelere fiil denildiğini daha evvel açıklamıştık.
Yani fiilin tanımında bir oluştan söz edilmektedir. Her fiil illaki
eylem içerecek diye bir kural yoktur. Doğadaki nesnelerin hepsinin
bir var oluş eylemi vardır. Biz bu tip cümleleri Türkçe’de
isim ve sıfat fiil kullanarak yaparız oysa İngilizce’de böyle
kullanımlar yoktur. İsim ve sıfat cümleleri yapılmak istenildiğinde
İngilizce gramerinde karşımıza oluş cümleleri çıkar. Aşağıda
oluş cümlelerine örnekler verilmiştir.
Tom dün hastaydı.
Linda’nın babası bir
doktor.
Geçen yaz
Antalya’daydım.
O genç bir
öğretmendi.
Çok şişman.
Herkes aradaydı.
Evliydi.
Arabası bahçede.
İstanbul oldukça kalabalık
bir şehir.
Başarılılar.
Çok
tembelsiniz.
Annesi bir
ev kadını.
İki hafta önce evdeydiler.
Canan güzel
bir kız.
Yorgunum.
Kızkardeşi heyecanlıydı.
Trafik oldukça
sıkışık.
Evet bu cümlelere
ilk bakıldığında yüklem görülemez ama içinde yüklem bulunmayan
hiç bir yapının cümle olamayacağı hatırlandığında bu cümlelerin
içlerinde kesinlikle gözle görülemeyen bir yüklemin olduğu
sonucuna varılır. Yani bu cümleler içlerinde gizli bir “ olmak
“ saklamaktadırlar.
Yüklemleri olmak mastarından türeyen bir kelimedir.
1.7.2. Eylem Cümleleri
İçlerinde eylem konumunda yüklem
bulundururlar.
Tom her sabah süt içer.
Linda dün akşam Ankara’ya gitti.
Genellikle erken yatarım.
Beni geçen hafta parka götürdü.
Karısını bahçede saatlerce
bekledi.
Başbakan yarın geliyor.
Bahçede oynuyorlardı.
Seni arayacağım.
Yüzüyorduk.
Odasında ağlıyordu.
Akşamları
resim yapıyor.
Beni artık sevmiyorsun.
32. Gelecek yıl bu zamanlar Ankara’da olacağım.
33. Lisede çok tembel bir öğrenciydim.
34. İngilizler soğuk insanlardır.
35. Yumurtaları yavaşça sepete koy.
36. Saatlerdir köşede ağlıyordu.
37. Kanser ölümcül bir hastalıktır.
38. Akşam yemeğinden sonra duş alma.
39. Çantanı mutfakta bırakma.
40. Günün başlangıcında Bodrum’daydık.
41. Herkes sinirliydi.
42. İhracatla ilgili tüm belgeleri bana gönder.
43. Pencereyi açık bırakma.
44. O yıllar önce bizim aile doktorumuzdu.
45. Gecenin bir yarısı balkonda şarkı söyleme.
46. İkinci soldan dön.
47. Evlilik ciddi bir olaydır.
48. Evlilik yıl dönümlerini bir restorantda kutladılar.
49. Evlilik sırlarını hiçkimseye anlatma.
50. Ayakkabılarım çalınmıştı.
51.
Bu araba çalıntı.
52. Kısa zamanda tüm hırsızlar tutuklandı.
53. Tutuklu öğrenciler mahkemeye götürüldü.
54. Kırık masayı dışarı çıkart.
55. Tatilde herşey harikaydı.
56. Bu hafta çok yorgumum.
57. Ayakkabılarını paspasa sil.
58. Suda uzun süre gözlerimi açamadım.
59. Beni bir bıçakla dakikalarca tehdit etti.
60. Çok üzücü bir filmdi.
61. Yeni karısı bütün hayatını değiştir
di.
62. Günlerdir hastayım.
63. Sessiz ol.
Bu bölüm " İNGİLİZCEYE GİRİŞ
" adlı kitabın " Türkçe " konusunun özetlenmiş
bir bölümünü içermektedir.
Konuyu tam olarak anlayıp alıştırmaları yapmadan bir sonraki derse
geçmeyiniz.