|
Aşağıda İngilizceyi orta düzeyde
bilenler için yararlı olacağına inandığım ve kitaplarda kolaylıkla
bulunamayacak bazı bilgiler yer almaktadır. Bu kullanım kolaylıkları
İngilizce
gramer sisteminde yer almasına rağmen gerek yerli ve yabancı kitap
yazarları gerekse
İngilizce
öğretmenleri bu konulara fazla değinmezler. Bunların bazılarına
aşağıda yer verilmiştir.
*
Aşağıdaki
kısım "Bir Başka Gözden İngilizce
®"
adlı eğitim setinin "Kelime
Bilgisi" bölümünden alınmış özet bilgiler
içermektedir. Kopyalanması veya alıntı yapılması kesinlikle yasaktır.
Sizlere yararlı olması inancımla,
Erhan SARIOĞLU
Ezberlemeden
Mantığı ile Kelime Türetme
Aşağıdaki bilgiler
İngilizceyi orta düzeyde bilenler için verilmiştir.
1. Fiillerden isim yapma swimming pool yüzme havuzu
2. Fiillerden sıfat yapma broken heart kırık kalp
3. Sıfatlardan fiil yapma to get fat şişmanlamak
Burada yer alan bilgilerin amacı
İngilizce eğitimi alanların
yıllarca ayrı ayrı ezberlemek zorunda kaldıkları ama aslında tek bir
mantık ve sadelikle zaten farkında olmadan bildikleri bazı gerçeklerin
hiçte sanıldıkları kadar ürkütücü olmadıklarını göstermektedir.
Her gün kullandığımız,
kızarmış tavuk fried chicken
kırık sandalye broken chair
oturma odası living room
yüzme havuzu swimming pool
gibi kelimeler teker teker
ezberlenmek yerine orijinal fiilleri sayesinde türetilirler. Bu sayede
yüzlerce yeni kelimeye hiç bir çaba harcamadan ve en önemlisi
ezberlemeden ulaşırız.
Eğer sözlükte kırık sıfatını aramak istersek karşımıza " broken "
kelimesi çıkar ve bizde sanki onu özel bir kelimeymiş gibi algılarız
oysa farkında olmadan zaten o kullanımı biliyoruzdur ama böyle bir
yapının ne olduğu ve nasıl ortaya çıkabileceğini bilmediğimizden de
zaten bildiklerimizi tekrar ezberlemek gibi bir tutuma gireriz.
Ving
Yapısının İsim Olarak Kullanımı
Her
fiilin tek başına Ving hali fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu
fiilden türeyen bir isim haline sokar ve orijinal bir isim gibi
Türkçeleşir. Bu kullanım özelliği yüzlerce yeni kelimeyi bize hiç çaba
harcamadan otomatikman bilme yeteneği katar. Aşağıda yer alan
tamlamaları dikkatlice inceleyerek aynı mantığa varmaya çalışın.
Dancing school dans okulu
Finishing line
bitiş çizgisi
Freezing point donma noktası
Living room oturma odası
Ving yapılı isim farklı kelime ile birleşip yeni anlamlı başka
bir tamlama ortaya çıkarabilir. Bu durum genellikle Ving yapısının
ikinci kısım olması ile elde edilir.
Air-conditioning klima
Body-building vücut gelittirme
Central heating merkezi ısıtma
Dry cleaning kuru temizleme
1. Copper mining is indispensable
to the economy of that region.
Bakır madenciliği o bölgenin ekonomisi için vazgeçilmezdir.
2. Smoking is a terrible habit.
Sigara içmek kötü bir alışkanlıktır.
3.
Playing tennis in
Turkey is very expensive.
Türkiye’de tennis oynamak çok pahalıdır.
4.
Swimming
is a good sport.
Yüzme iyi bir spordur.
V3
Yapısının Sıfat Olarak Kullanımı
Fiillerin tek başına V3 hali,
o fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu fiilden türeyen bir sıfat
haline sokar ve orijinal bir sıfat gibi Türkçeleşir. Bu kullanım
özelliği bize yüzlerce yeni kelimeyi hiç çaba harcamadan otomatikman
bilme yeteneği katar.
Fiillerin üç hali vardır. Daha evvel
isimlerin “ çoğul yapılma kurallarında “ da incelendiği gibi
isimler - sıfatlar ve fiiller düzenli ( belirli bir kurala göre
türetebilen ) ve düzensiz ( belirli bir kurala göre türetilemeyip ayrı
ayrı bilinmek zorunda olunan) yapıda karşımıza çıkarlar. Fiillerin üç
hali düzenli fiillerde sonlarına ed eki almalarıyla düzensiz fiillerde
ise ayrı ayrı bilinmek suretiyle kullanılırlar. Aşağıdaki örnekleri
inceleyiniz.
break broke broken
steal stole stolen
marry married married
1. hal 2. hal 3. Hal
Şimdi fiillerin eylem anlamları bir
kenara bırakılarak onların sıfat anlamları incelenirse,
to break kırmak to be
broken kırık
to steal çalmak to be stolen
çalıntı
to marry evlenmek to be married evli
to fry kızartmak to be fried kızarmış
1. He is married to an American.
Bir Amerika’lı ile evli
2.
It is illegal to buy a
stolen ring.
Çalıntı bir yüzük almak kanun dışıdır
3. It
is forbidden
to park here.
Buraya park etmek yasak
Sıfatlardan Fiil
Yapılması
Bilindiği gibi sıfatların çekim alması
sadece “ to be “ cümlelerinde gerçekleşebilmektedir. Yani bir eylem
gibi ele alınıp çekimlenemezler.
I am fat şişmanım
I was fat şişmandım
Oysa
Türkçe
Gramerinde karşımıza sıfatlardan türeyerek eyleme dönüşen ve bunun
sonucunda eylem cümlelerinde kullanılan bir çok kelime çıkar.
şişman olmak şişmanlamak
Kızgın olmak kızmak
Sıcak olmak ısınmak
Pahalı olmak pahalılaşmak
Aynı durum
İngilizce Gramerinde de
karşımıza çıkarak aynen Türkçede olduğu gibi sıfatlar fiil yapısında
kullanılabilirler. Bir sıfatı fiilleştirmek için önüne “ get “
getirilir ve sıfatlar artık oluş cümleleri yerine sıfat özelliklerini
bir kenara bırakarak eylem cümlelerinde çekim alırlar. Aşağıdaki
örneklerde sıfatların nasıl fiil haline geldiklerini dikkatlice
inceleyin.
to be fat
şişman olmak to get fat şişmanlamak
to be angry kızgın olmak to get angry
kızmak
to be hot sıcak olmak to get hot ısınmak
to be dark karanlık olmak to get dark
kararmak
to be better daha iyi olmak to get better
iyileşmek
to be cold soğuk olmak to get cold
soğumak
She wants to get fat.
Şişmanlamak istiyor
I don’t want you to go out after it gets
dark.
Hava karardıktan sonra dışarı çıkmanı istemiyorum
Whenever I see him, I get excited.
Her ne zaman onu görsem, heyacanlanıyorum.
Life gets difficult little by little
every day .
Hayat her geçen gün zorlaşıyor.
Erhan SARIOĞLU
Kişiye Özgü
İngilizce
Eğitiminde 17 Yıllık İmza |
