|
Faydalı
Bilgiler
Aşağıda İngilizceyi orta
düzeyde bilenler için yararlı olacağına inandığım ve kitaplarda
kolaylıkla bulunamayacak bazı bilgiler yer almaktadır. Bu
kullanım kolaylıkları İngilizce gramer sisteminde yer almasına
rağmen gerek yerli ve yabancı kitap yazarları gerekse İngilizce
öğretmenleri bu konulara fazla değinmezler. Bunların bazılarına
aşağıda yer verilmiştir.
*
Aşağıdaki bilgiler
"Bir Başka Gözden İngilizce
®"
adlı eğitim setinin
"Kelime Bilgisi"
kısmından alınmıştır. Kopyalanması veya
alıntı yapılması kesinlike yasaktır.
Sizlere yararlı olması inancımla,
Erhan SARIOĞLU
Ezberlemeden
Mantığı ile Kelime Türetme
Aşağıdaki bilgiler İngilizceyi orta
düzeyde bilenler için verilmiştir.
1. Fiillerden isim yapma
swimming pool
yüzme havuzu
2. Fiillerden sıfat yapma
broken heart
kırık kalp
3. Sıfatlardan fiil yapma to
get fat şişmanlamak
Burada yer alan bilgilerin amacı İngilizce
eğitimi alanların yıllarca ayrı ayrı ezberlemek zorunda
kaldıkları ama aslında tek bir mantık ve sadelikle zaten
farkında olmadan bildikleri bazı gerçeklerin hiçte sanıldıkları
kadar ürkütücü olmadıklarını göstermektedir.
Her gün kullandığımız,
kızarmış tavuk
fried
chicken
kırık sandalye broken
chair
oturma odası living room
yüzme havuzu swimming pool
gibi kelimeler teker teker ezberlenmek yerine orjinal fiilleri
sayesinde türetilirler. Bu sayede yüzlerce yeni kelimeye hiç bir
çaba harcamadan ve en önemlisi ezberlemeden ulaşırız.
Eğer sözlükte kırık sıfatını aramak
istersek karşımıza " broken "
kelimesi çıkar ve bizde sanki
onu özel bir kelimeymiş gibi algılarız oysa farkında olmadan
zaten o kullanımı biliyoruzdur ama böyle bir yapının ne olduğu
ve nasıl ortaya çıkabileceğini bilmediğimizden de zaten
bildiklerimizi tekrar ezberlemek gibi bir tutuma gireriz.
Ving Yapısının İsim Olarak Kullanımı
Her fiilin tek başına
Ving
hali fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu fiilden türeyen
bir isim haline sokar ve orjinal bir isim gibi Türkçeleşir.
Bu kullanım özelliği yüzlerce yeni
kelimeyi bize hiç çaba harcamadan otomatikman bilme yeteneği
katar. Aşağıda yer alan
tamlamaları dikkatlice inceleyerek aynı mantığa varmaya çalışın.
Dancing school dans okulu
Finishing line
bitiş çizgisi
Freezing point donma noktası
Living room oturma odası
Ving
yapılı isim farklı kelime ile birleşip
yeni anlamlı başka bir tamlama ortaya çıkarabilir. Bu durum
genellikle
Ving yapısının
ikinci kısım olması ile elde edilir.
Air-conditioning
klima
Body-building vücut gelittirme
Central heating merkezi ısıtma
Dry cleaning
kuru temizleme
1.
Copper
mining is
indispensable to the economy of that region.
Bakır madenciliği o bölgenin ekonomisi için vazgeçilmezdir.
2.
Smoking
is a terrible habit.
Sigara içmek kötü bir alışkanlıktır.
3.
Playing tennis in
Turkey is very expensive.
Türkiye’de tennis oynamak çok pahalıdır.
4.
Swimming
is a good sport.
Yüzme iyi bir spordur.
V3 Yapısının Sıfat Olarak Kullanımı
Fiillerin tek başına V3 hali, o
fiilin eylem özelliğini kaybettirerek onu fiilden türeyen bir
sıfat haline sokar ve orjinal bir sıfat gibi Türkçeleşir.
Bu kullanım özelliği bize yüzlerce
yeni kelimeyi hiç çaba harcamadan otomatikman bilme yeteneği
katar.
Fiillerin üç hali vardır. Daha
evvel isimlerin “ çoğul yapılma
kurallarında “ da
incelendiği gibi isimler - sıfatlar ve fiiller düzenli ( belirli
bir kurala göre türetebilen ) ve düzensiz ( belirli bir kurala
göre türetilemeyip ayrı ayrı bilinmek zorunda olunan) yapıda
karşımıza çıkarlar. Fiillerin üç hali düzenli fiillerde
sonlarına ed eki almalarıyla düzensiz fiillerde ise
ayrı ayrı bilinmek suretiyle kullanılırlar. Aşağıdaki örnekleri
inceleyiniz.
break broke
broken
steal stole stolen
marry married married
1. hal 2. hal 3. Hal
Şimdi fiillerin
eylem anlamları bir kenara bırakılarak onların sıfat anlamları
incelenirse,
to break
kırmak to be broken kırık
to steal çalmak to be stolen
çalıntı
to marry evlenmek to be married evli
to fry kızartmak to be fried kızarmış
1. He is
married
to an American.
Bir Amerika’lı ile evli
2. It is illegal to
buy
a stolen ring.
Çalıntı bir yüzük almak kanun dışıdır
3. It is
forbidden
to park here.
Buraya park etmek yasak
Sıfatlardan Fiil Yapılması
Bilindiği gibi sıfatların çekim alması
sadece “ to be “
cümlelerinde erçekleşebilmektedir. Yani
bir eylem gibi ele alınıp çekimlenemezler.
I am fat
şişmanım
I was fat şişmandım
Oysa Türkçe Gramerinde
karşımıza sıfatlardan türeyerek eyleme dönüşen ve bunun
sonucunda eylem cümlelerinde kullanılan bir çok kelime çıkar.
şişman olmak
şişmanlamak
Kızgın olmak kızmak
Sıcak olmak ısınmak
Pahalı olmak pahalılaşmak
Aynı durum İngilizce
Grameride de karşımıza çıkarak aynen Türkçede olduğu gibi
sıfatlar fiil yapısında kullanılabilirler. Bir sıfatı
fiilleştirmek için önüne “ get “
getirilir ve sıfatlar artık oluş
cümleleri yerine sıfat özelliklerini bir kenara bırakarak eylem
cümlelerinde çekim alırlar. Aşağıdaki örneklerde sıfatların
nasıl fiil haline geldiklerini dikkatlice inceleyin.
to be fat
şişman olmak to get fat şişmanlamak
to be angry kızgın olmak to get angry
kızmak
to be hot sıcak olmak to get hot ısınmak
to be dark karanlık olmak to get dark
kararmak
to be better daha iyi olmak to get better
iyileşmek
to be cold soğuk olmak to get cold
soğumak
She wants to
get fat.
Şişmanlamak istiyor
I don’t want
you to go out after it gets dark.
Hava karardıktan sonra dışarı çıkmanı istemiyorum
Whenever I
see him, I get excited.
Her ne zaman onu görsem, heyacanlanıyorum.
Life gets
difficult little by little every day .
|
